Zaburzenia lękowe i konsekwencje traum psychicznych należą do najczęstszych klinicznych przyczyn powtarzalnych konsultacji w podstawowej opiece zdrowotnej, choć pacjent rzadko zgłasza je wprost. Typowy obraz dolegliwości obejmuje: kołatanie serca, ból w klatce piersiowej, duszność bez uchwytnej przyczyny, zawroty głowy, parestezje, dolegliwości jelitowe, bezsenność, przewlekłe zmęczenie i wielokrotne poszukiwanie przyczyny somatycznej. Dla lekarza POZ kluczowe jest równoczesne utrzymanie czujności somatycznej i szybkie rozpoznanie wzorca pobudzenia autonomicznego oraz objawów pourazowych. ICD-11 rozdziela zaburzenia lękowe lub związane ze strachem od zaburzeń swoiście związanych ze stresem oraz wyodrębnia złożone zaburzenie stresowe pourazowe (CPTSD), obejmujące objawy PTSD oraz zaburzenia samoregulacji emocji, negatywny obraz siebie i trudności relacyjne. W warunkach krótkiej wizyty użyteczny jest stały zestaw narzędzi: GAD-7, PHQ-9, AUDIT-C, PC-PTSD-5 oraz ITQ przy podejrzeniu traumy. Wynik dodatni nie zastępuje rozpoznania, ale porządkuje ocenę ryzyka i decyzję o leczeniu. W POZ można prowadzić pacjentów ze stabilnymi, łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami lękowymi, stosując psychoedukację, postępowanie behawioralne, kierując pacjentów na psychoterapię oraz wdrażając farmakoterapię. W PTSD i CPTSD farmakoterapia zwykle skupia się na leczeniu objawów współistniejących lub pełni rolę pomostu do terapii ukierunkowanej na traumę. Artykuł przedstawia praktyczny algorytm pierwszej oceny, kryteria kierowania i zasady bezpiecznego monitorowania leczenia.
Autor: dr Maria Łukasiewicz
Ból ostry i bezsenność pozostają w relacji dwukierunkowej, w której zaburzenia snu nasilają percepcję bólu, a ból fragmentuje sen, sprzyjając sensytyzacji ośrodkowej i procesom zapalnym. Zależność ta zwiększa ryzyko chronifikacji dolegliwości bólowych. W praktyce POZ kluczowe znaczenie ma równoczesna ocena i leczenie obu stanów. Terapia skojarzona diklofenakiem i witaminami z grupy B wykazuje działanie synergistyczne, zwiększając skuteczność analgetyczną i umożliwiając redukcję dawki NLPZ. Krótkotrwałe zastosowanie eszopiklonu może poprawiać jakość snu i pośrednio zmniejszać nasilenie bólu, jednocześnie redukując ryzyko jego chronifikacji.
Artykuł omawia rolę lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w diagnostyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego (NT) w Polsce. Pomimo szerokiego dostępu do świadczeń wiele przypadków NT pozostaje nierozpoznanych lub niewłaściwie leczonych. Podkreślono znaczenie prawidłowych pomiarów ciśnienia w gabinecie, w domu (HBPM) i całodobowego monitorowania (ABPM) oraz ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego i uszkodzeń narządowych. Przedstawiono aktualne wytyczne europejskie i polskie dotyczące klasyfikacji NT, leczenia niefarmakologicznego i farmakoterapii skojarzonej. Prowadzenie pacjentów w POZ umożliwia częste kontrole, indywidualizację terapii i kompleksową diagnostykę, co przekłada się na poprawę wyników leczenia.