Choroba uchyłkowa jelita grubego stanowi powszechne schorzenie przewodu pokarmowego o złożonej, wieloczynnikowej etiopatogenezie, obejmującej interakcje pomiędzy czynnikami środowiskowymi, dietetycznymi, genetycznymi, zapalnymi oraz mikrobiotą jelitową. Kluczową rolę w rozwoju choroby przypisuje się niedostatecznej podaży błonnika pokarmowego, sprzyjającej powstawaniu uchyłków. Chociaż uchyłkowatość najczęściej przebiega bezobjawowo, u części pacjentów rozwija się objawowa postać choroby oraz powikłania. Coraz więcej danych wskazuje na znaczenie dysbiozy jelitowej, przewlekłego stanu zapalnego o niskim nasileniu oraz zaburzeń osi jelitowo-nerwowej w patogenezie choroby. Wysokie spożycie błonnika, zwłaszcza rozpuszczalnego, wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka rozwoju choroby i jej powikłań. Obiecujące efekty wykazuje częściowo hydrolizowana guma guar zawierająca galaktomannany.
Dział: NOWOCZESNE TERAPIE I FARMAKOTERAPIA
Hemoroidy (guzki krwawnicze) to prawidłowe struktury anatomiczne kanału odbytu, podtrzymywane przez włókna kolagenowe, elastynę i tkankę mięśniową. Uczestniczą one w kontroli wypróżnień, zapewnieniu pełnej szczelności odbytu, rozróżnianiu konsystencji stolca i współtworzą spoczynkowe napięcie kanału odbytu. I jest to kwestia fizjologiczna. Natomiast gdy dochodzi do patologicznych zmian w strukturze i funkcji hemoroidów, takich jak: postępująca niewydolność naczyń, zaburzenia odpływu żylnego, przemieszczenia poduszek odbytniczych ku dołowi czy degeneracja tkanki podporowej, to rozwija się choroba hemoroidalna. I tym samym pojawiają się stan zapalny oraz objawy, które często obniżają jakość i komfort życia pacjenta. Tacy pacjenci w pierwszych etapach choroby próbują leczyć się na własną rękę za pomocą dostępnych leków OTC. Często pierwsze swoje kroki kierują do apteki do farmaceuty lub do lekarza POZ. Rola tych specjalistów w opiece nad pacjentem z chorobą hemoroidalną jest kluczowa.
Ból ostry i bezsenność pozostają w relacji dwukierunkowej, w której zaburzenia snu nasilają percepcję bólu, a ból fragmentuje sen, sprzyjając sensytyzacji ośrodkowej i procesom zapalnym. Zależność ta zwiększa ryzyko chronifikacji dolegliwości bólowych. W praktyce POZ kluczowe znaczenie ma równoczesna ocena i leczenie obu stanów. Terapia skojarzona diklofenakiem i witaminami z grupy B wykazuje działanie synergistyczne, zwiększając skuteczność analgetyczną i umożliwiając redukcję dawki NLPZ. Krótkotrwałe zastosowanie eszopiklonu może poprawiać jakość snu i pośrednio zmniejszać nasilenie bólu, jednocześnie redukując ryzyko jego chronifikacji.
Choroby wątroby stanowią istotny problem zdrowia publicznego, a ich częstość występowania systematycznie rośnie, szczególnie w związku z narastającą epidemią otyłości, zespołu metabolicznego oraz utrzymującym się wysokim spożyciem alkoholu. Do najczęstszych schorzeń należą: metaboliczna stłuszczeniowa choroba wątroby (MASLD), alkoholowa choroba wątroby (ALD), polekowe uszkodzenie wątroby (DILI) oraz przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby. W praktyce lekarza podstawowej opieki zdrowotnej kluczowe znaczenie ma wczesna identyfikacja pacjentów z grup ryzyka oraz wdrożenie leczenia przyczynowego i terapii wspomagającej. Sylimaryna charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa i jest dobrze tolerowana, a działania niepożądane występują rzadko i mają zwykle łagodny charakter. Z tego względu może stanowić element terapii wspomagającej w leczeniu przewlekłych chorób wątroby w praktyce lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, szczególnie w połączeniu z leczeniem przyczynowym i modyfikacją stylu życia.
Zespół jelita nadwrażliwego (IBS) jest przewlekłym zaburzeniem czynnościowym jelit, charakteryzującym się bólem brzucha, wzdęciami oraz zaburzeniami rytmu wypróżnień. Prawidłowa terapia w praktyce lekarza POZ zależy nie tylko od doboru leków (skuteczności, profilu bezpieczeństwa czy prostoty dawkowania), lecz także od budowania pozytywnych relacji na linii lekarz–pacjent, jak i indywidualnych czynników związanych z pacjentem (styl życia, wielochorobowość czy przestrzeganie zaleceń). Mebeweryna, lek rozkurczowy o działaniu muskulotropowym, modulujący nadmierną kurczliwość mięśni gładkich jelit, wykazuje korzystny wpływ na wszystkie postaci IBS, redukując ból brzucha, wzdęcia, zaburzenia perystaltyki oraz nieprawidłową konsystencję i częstotliwość oddawania stolca. Produkt leczniczy charakteryzuje się wysokim profilem bezpieczeństwa, brakiem typowego działania antycholinergicznego oraz prostym schematem dawkowania, co wspiera adherencję i sprzyja długotrwałemu stosowaniu, co jest szczególnie istotne w kontekście przewlekłego charakteru IBS. W praktyce klinicznej mebeweryna stanowi skuteczną opcję leczenia objawowego IBS, pomagając lekarzom POZ w optymalnym zarządzaniu chorobą w codziennej praktyce.
W artykule przedstawiono mechanizmy immunoterapii alergenowej, wskazania i przeciwskazania, rodzaje immunoterapii, jej przebieg, skuteczność, tolerancję oraz bezpieczeństwo. Immunoterapia alergenowa wywołuje długotrwałą tolerancję immunologiczną alergenów i redukuje objawy alergii, zużycie leków objawowych, a czasem nawet uwalnia od objawów. Prowadzenie odczulania wymaga dobrej znajomości protokołu odczulania i jego przestrzegania, ze względu na możliwość wystąpienia ciężkich zdarzeń niepożądanych.
Artykuł omawia rolę lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w diagnostyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego (NT) w Polsce. Pomimo szerokiego dostępu do świadczeń wiele przypadków NT pozostaje nierozpoznanych lub niewłaściwie leczonych. Podkreślono znaczenie prawidłowych pomiarów ciśnienia w gabinecie, w domu (HBPM) i całodobowego monitorowania (ABPM) oraz ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego i uszkodzeń narządowych. Przedstawiono aktualne wytyczne europejskie i polskie dotyczące klasyfikacji NT, leczenia niefarmakologicznego i farmakoterapii skojarzonej. Prowadzenie pacjentów w POZ umożliwia częste kontrole, indywidualizację terapii i kompleksową diagnostykę, co przekłada się na poprawę wyników leczenia.
Ból przewlekły w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ) stanowi częsty problem w populacji chorych. Przyczyny bólu dotyczyć mogą różnych narządów, w tym narządu ruchu. Zespoły bólowe pochodzenia narządowego różnią się charakterem, nasileniem i czasem trwania. Zakres tolerancji bólu zależy w znaczniej mierze od progu bólowego pacjenta, stopnia uciążliwości oraz nasilenia bólu. Praktycznym elementem i warunkiem skutecznego postępowania jest przeprowadzenie zasadnej diagnostyki przyczynowej bólu drogą sentencyjnego wywiadu, badania fizykalnego, a także dodatkowych badań laboratoryjnych oraz obrazowych według wskazań. Po ustaleniu rozpoznania opartego na dowodach (EBM) lekarz POZ lub konsultant wdraża postępowanie lecznicze zgodnie ze wskazaniami systemowymi. Istotnym jednak elementem powodzenia i możliwości wdrożenia wspomnianego leczenia przyczynowego jest uwolnienie chorego od bólu lub spowodowanie jego zmniejszenia, co umożliwi choremu wykonywanie zaleceń lekarskich. Element ten uwarukowany jest określeniem rodzaju bólu i odpowiedniego wdrożenia zasadnej farmakoterapii, co szczegółowo opisano w treści artykułu. W doborze leków przeciwbólowych konieczne jest jednak uwzględnienie generowania przez niektóre, szczególnie NLPZ, powikłań krążeniowych, gastrycznych i nerkowych, do zagrożenia życia po różnym czasie ich stosowania włącznie. Dlatego też powszechnie uważa się, że leki przeciwbólowe służyć powinny możliwości bezbólowego wdrożenie leczenia przyczynowego. Leki przeciwbólowe nie wyleczą choroby. Powszechnie wiadomo, że omawiane leki należy stosować do pięciu dni, a potem co drugi czy trzeci dzień i doraźnie.